08 Kantoortoepassingen

Voor redactiewerk heel geschikt, dacht ik bij kennismaking met Google Docs. Had ik moeten gebruiken in de tijd dat ik 'van inhoud tot opmaak' eindverantwoordelijk was voor het tijdschriftje van een Zeeuwse heemkundige kring. Uit die tijd de onderstaande tekst die zojuist als lesmateriaal is gebruikt.
Geen papieren en digitale wijzigingen aanbrengen die andere redacteuren hadden doen toekomen, maar slechts de beste voorgestelde veranderingen fiatteren. Maar het lijkt wel wijs de tekst niet te snel als persklaar te bestempelen, omdat het allemaal zo vlot gaat.


[geschiedenis bewerking onderstaande tekst door docent is helaas onzichtbaar geworden door problemen met gebruik wachtwoord januari]

"UUT DE PEPIEREN"
Archiefbronnen over het dagelijks leven op Schouwen-Duiveland


Drie visserlieden verklaarden op 21 juli 1752 voor schepenen van de hoge heerlijkheid Bruinisse, hun woongebied, enige dagen eerder een hachelijk avontuur te hebben beleefd.

Ary Punt, Hendrik van Ceulen en Jacob Leendertsz. Zoeter voeren volgens hun getuigenis op 17 juli uit, om in "den soogenaamden Verkeerden Hals" op mossels te gaan vissen. Ze waren daar nog niet zo lang bezig, toen ze omstreeks twee uur in de middag de poonschuit van de Herkinger Jan van Bodegom vanuit het Dijkwater op zich zagen afkomen. De poon was "opgepropt met volk". Direct besloten de vissers hun werkzaamheden te staken en weg te varen "uyt vrees van te sullen werden mishandelt".

Zonder ook maar de geringste waarschuwing werd het vaartuig van Ary Punt onder vuur genomen. "Geef je gevangen!", werd "onder ijsselijke vloeken" geroepen. "'t Is wel, ik sal me gevangen geven!", riep Punt hun toe. Dadelijk voer hij naar de nabijgelegen plaat De Pijnbank, oostelijk van het haventje "'t Nieuwe Veer". Uit angst te worden neergeschoten, sprong hij overboord, op de zandbank. Zijn vaartuig raakte vlot en dreef af in de richting van de Dreischorse zeedijk. Van Bodegom en zijn mannen haalden de boot van Punt op en bonden deze achter de schuit.

Daarna wendden zij de steven naar het vaartuig van Hendrik van Ceulen. Er werd geroepen dat hij zich moest overgeven. Van Ceulen riep terug dat hij dit niet van plan was, waarop zijn boot verschillende keren werd beschoten, "selfs met 3 à 4 snaphanen tegelijk". Het enige redmiddel dat hij kon bedenken, was Punts voorbeeld te volgen en op de zandbank te springen, "werdende hem in 't weglopen op de plaat met kogels nog nageschooten". Ook zíjn boot werd in beslag genomen.

Vervolgens kwam Jacob Zoeter aan de beurt, "(...) die als de twee vorige wiert toegeroepen: 'Geef je gevangen!'". Nadat Zoeter duidelijk te kennen had gegeven daarvoor niets te voelen, sprong hij op de plaat. De wind blies zijn vaartuig in de richting van de Schouwse kust. Bij de dijk van Dreischor haalden Van Bodegom en de zijnen Zoeters boot op. De drie Bruinisser vissersboten werden als buit naar de haven van Herkingen gesleept.

Drie andere mosselvissers uit Bruinisse, Jan de Koning, Jan Fransz. en Salomon van den Berg, die alles hadden gadegeslagen, pikten hun dorpsgenoten van de zandbank op. Deze vissers waren die dag tegelijk met hun drieën uitgevaren om gezamenlijk te gaan "mosselen". Zij bevestigden dat de mannen op Jan van Bodegoms poonschuit, op genoemde plaats en tijd, desbetreffende Bruinisser boten onder vuur hadden genomen. Zó bedreigend was de situatie geweest, dat de eigenaars hun vaartuigen hadden moeten verlaten om zich met de vlucht te "salveren".

In de marge van het door secretaris Leendert van Suuren opgesteld proces-verbaal licht een onbekende persoon toe, dat De Verkeerde Hals níet behoorde tot de percelen die in 1738 aan (de Flakkeeënaar) Van Nieuwenhoven waren gegund, "soo gezeght wort".